کندرومالاسی کشکک یا نرمی غضروف کشکک

 

 کندرومالاسی کشکک Chondromalacia patella شایعترین علت درد مزمن زانو است. این بیماری در واقع نوعی نرم شدن غضروف کشکک است و علت این نرم شدن در اکثر اوقات حرکت نامتعادل کشکک روی مفصل زانو، رفتار نامناسب با زانو در حین فعالیت های بدنی یا ورزشی، ضربه و یا ضعف عضلات ران است.

 

 

آناتومی مفصل زانو

 زانو بزرگترین مفصل بدن است. این مفصل از کنار هم قرار گرفتن سه استخوان تشکیل شده است. قسمت پایینی استخوان ران، قسمت بالایی استخوان ساق و استخوان کشکک. قسمت انتهای پایینی استخوان ران روی ساق حرکات لولایی دارد و کشکک در فرورفتگی شیار مانند پهنی که در جلوی انتهای پایینی استخوان ران قرار دارد میتواند به طرف بالا و پایین حرکت کند. سطح پشتی کشکک و سطح جلویی انتهای پایینی استخوان ران پوشیده از غضروف هستند و این پوشش غضروفی اجازه میدهد تا کشکک بتواند به راحتی روی این شیار به بالا و پایین حرکت کند. مفصل بین کشکک و انتهایی پایینی و قدامی ران را مفصل پاتلوفمورال Patellofemoral joint میگویند.

 

         

 

کندرومالاسی کشکک چگونه ایجاد میشود

از عوامل مهمی که زمینه را برای ایجاد این بیماری مستعد میکند تغییر شکل مسیر شیار مانندی است که کشکک باید در حین بالا و پایین رفتن در جلوی قسمت پایینی استخوان ران طی کند. گاهی هم خود استخوان کشکک به علت عدم تعادل بافت هایی که به آن متصل میشوند به یک طرف منحرف یا کج میشود و به درستی در شیار مربوطه حرکت نمیکند. به این وضعیت حرکت نامناسب کشکک یا Patellar maltracking میگویند. نتیجه این وضعیت توزیع نامناسب نیروها است بطوریکه به قسمت هایی از غضروف کشکک فشارهایی بیش از قسمت های دیگر آن وارد میشود و همین امر موجب نرم شدن و ریش ریش شدن غضروف میشود.

این نوع از زانو درد در زنان بیشتر است بطوریکه شیوع آن در زنان دو برابر مردان است. در نوجوانان در سنین رشد بیشتر است و در ورزش هایی مثل دویدن، دوچرخه سواری، فوتبال، تنیس و اسکی بیشتر دیده میشود بخصوص اگر فرد ورزش را تازه شروع کرده باشد یا شدت انجام آنرا به ناگهان زیاد کند. به نظر میرسد در کسانی که صافی کف پا دارند یا زانوهای پرانتزی دارند این بیماری بیشتر دیده میشود.

 

علائم بیماری نرمی غضروف کشکک چیست

مهمترین علامت کندرومالاسی کشکک احساس درد گنگ و آزار دهنده‌ایست که بیشتر در داخل یا جلوی زانو احساس میشود. این درد موقع بلند شدن از زمین یا بلند شدن از روی صندلی بیشتر میشود. بخصوص موقعی که بیمار مدت زیادی نشسته است و میخواهد بلند شود دچار درد زانو میشود. درد در حین بالا یا پایین رفتن از پله زیاد میشود. همچنین اگر بیمار مدت زیادی دو زانو یا چهار زانو بنشیند دچار درد زانو میشود.

بعضی از بیماران ممکن است یک احساس سفتی یا پری در زانو داشته باشند. از علائم دیگر صدا دادن زانو است بطوریکه بیمار در حین حرکت زانویش احساس خرت خرت صدا دادن زانو میکند و یا حتی آنرا میشنود.
اگر بیماری مدت زیادی ادامه یابد به علت ضعیف شدن عضله چهارسر ران، بیمار دچار احساس خالی شدن زانو میکند.

درد و ضعف عضله چهارسر ران میتواند موجب بروز لنگش در بیمار شود.

 

 

تشخیص نرمی غضروف کشکک چگونه است

 پزشک پس از صحبت با بیمار در باره مشکلات وی و پس از معاینه زانو از وسایلی مانند رادیوگرافی ساده، سی تی اسکن ، ام آر آی یا آرتروسکوپی برای تشخیص بیماری کمک میگیرد.

 

منبع: ایران ارتوپد

عوارض تعویض مفصل زانو

مانند هر عمل جراحی دیگر تعویض مفصل زانو ممکن است با عوارضی همراه باشد. وقوع این عوارض سیر بهبودی بیمار را طولانی کرده و میتواند مشکلات جدیدی را برای بیمار بوجود بیاورد. تعدادی از این عوارض عبارتند از :

عفونت مفصل زانو

گر چه احتمال عفونت مفصل زانو بعد از تعویض مفصل کمتر از دو درصد است ولی به علت اینکه در صورت وقوع بسیار خطرناک است اقدامات سخت گیرانه زیادی صورت میگیرد تا ایجاد نشود با این حال احتمال عفونت در کسانی که زخم های پوستی دارند، در کسانی که عفونت ادراری یا تنفسی دارند، در کسانی که مشکلات و عفونت های دهانی و دندانی دارند و در بیماران دیابتی و روماتیسمی بیشتر است. اگر سیستم دفاع ایمنی بدن فرد ضعیف باشد (مانند بیماری های مزمن کبدی یا کلیوی یا سرطان ...) احتمال عفونت بعد از جراحی بیشتر است.

لخته شدن خون در پا

شایعترین عارضه که بالقوه میتواند بسیار خطرناک باشد لخته شدن خون در رگهای اندام های تحتانی و لگن است. احتمال این عارضه در هر عمل جراحی بزرگی که در اندام تحتانی انجام میشود وجود دارد. خطر این عارضه اینست که در صورت وقوع، لخته خون میتواند به طرف ریه و قلب حرکت کرده و در کارکرد آنها اختلال ایجاد کند. برای پیشگیری از وقوع این لخته ها از داروهای خاصی استفاده میشود. استفاده از بانداژ و پوشش های مخصوص متصل به پمپ هم از دیگر اقدامات مورد استفاده است. بیمار باید مرتبا مچ پاها را حرکت دهد. با این کار عضلات ساق مرتبا فعالیت کرده و گردش خون در ساق بیشتر میشود و احتمال لخته شدن خون در ساق ها کمتر میشود.

تغییر طول اندام تحتانی

ممکن است طول اندام های تحتانی بعد از جراحی تغییر کند.

             

محدودیت حرکتی زانو

انتظار میرود زانو بعد از جراحی بتواند حدود 110 درجه خم شود ولی ممکن است به علت چسبندگی بافت های نرم اطراف زانو بعد از عمل جراحی و یا محدودیت حرکتی شدیدی که بیمار از قبل از عمل جراحی داشته است، حرکت زانو بعد از عمل به این حد نرسد.

آسیب عروق و اعصاب

عوارض دیگر مثل آسیب اعصاب یا عروق ناحیه زانو یا شکستگی استخوان ها ممکن است در حین عمل جراحی بوجود بیاید.

باقی ماندن درد

ممکن است مقداری از دردی که بیمار قبل از جراحی احساس میکرده است بعد از جراحی باقی بماند و یا ممکن است درد جدیدی در ناحیه بوجود آید.

خراب شدن مفصل مصنوعی

با گذشت چند سال ممکن است مفصل مصنوعی دچار سائیدگی شود یا اجزاء آن اتصالشان را با استخوان ران یا ساق بیمار از دست داده و لق شوند.

تخریب استخوان اطراف مفصل مصنوعی

ممکن است با گذشت چند سال کم کم قسمت های از استخوان اطراف مفصل مصنوعی جذب شده و از بین برود.

منبع: ایران ارتوپد

آیا عمل جراحی تعویض مفصل زانو انتخاب درستی است؟

در مواقعی که به علت آسیب های زانو این مفصل تخریب شده است، دردهای شدیدی در آن ایجاد میشود که ممکن است فرد را حتی از فعالیت های ساده ای نظیر بالا رفتن از پله و یا راه رفتن دور کند. زانو درد حتی ممکن است در هنگام نشستن و خوابیدن هم وجود داشته باشد. اگر استفاده از دارو، تغییر سطح فعالیت های روزمره زندگی و استفاده از عصا هم نتواند کمکی به کاهش مشکلات بیمار بکند معمولاً آخرین اقدام تعویض مفصل زانو است.

تعویض سطوح مفصلی میتواند مشکل درد زانو و تغییر شکل آنرا حل کند و بیمار را به فعالیت های روزمره برگرداند.
اولین تعویض مفصل زانو در سال 1968 انجام شد. بعد از آن بتدریج تکنیک های عمل جراحی بهتر شده و مفاصل مصنوعی بهتری هم ساخته شد. امروزه هر سال بیش از یک میلیون تعویض مفصل زانو در دنیا انجام میشود.

 

       

علل شایع درد شدید و محدودیت حرکتی زانو

 مهمترین آنها عبارتند از

 

• آرتروز یا استئوآرتریت : آرتروز معمولاً در سنین بالاتر از 50 سالگی بروز میکند. در این بیماری غضروف مفصل کم کم از بین میرود. در نتیجه استخوان های بدون غضروف روی یکدیگر سائیده میشوند که نتیجه آن درد و محدودیت حرکت است.

 

• آرتریت روماتوئید : در آرتریت روماتوئید لایه سینوویال ( که سطح داخلی کپسول مفصلی را پوشانده و مسئول ترش مایع سینوویال است) رشد کرده و ملتهب میشود و مایع زیادی ترشح میکند. این التهاب بتدریج موجب آسیب و از دست رفتن غضروف مفصلی شده که نتیجه آن درد و محدودیت حرکتی است.

• ضربات زانو : که میتوانند به علت بد جوش خوردن محل شکستگی یا آسیب شدید لیگامان های زانو باشد. این ضایعات میتوانند بتدریج به غضروف مفصل صدمه زده و موجب درد و محدودیت حرکت شوند.

 

آیا عمل جراحی تعویض مفصل زانو انتخاب درستی برای من است

 تصمیم گیری برای جراحی تعویض مفصل فقط به عهده پزشک ارتوپد نیست. این یک تصمیم دسته جمعی است که در آن خود بیمار و خانواده وی نیز باید دخالت کنند.
در شرایط زیر ممکن است تعویض مفصل هیپ بتواند به بیمار کمک کند

• درد شدید مفصل زانو بطوریکه فعالیت های روزمره مثل راه رفتن، بالا رفتن از پله و نشستن و بلند شدن از روی صندلی را هم محدود میکند.

• درد متوسط یا شدید زانو حتی در موقع استراحت

• درد زانو همراه با تغییر شکل و انحراف زانو

•  درد زانو همراه با خشکی در حرکت مفصل

• درد با استفاده از داروهای ضد التهاب کاهش نمیابد

• تحمل نکردن داروی مسکن و یا ایجاد عوارض با مصرف آنها

• عدم بهبودی با جراحی های دیگر

 

 

منبع: ایران ارتوپد

 

زانو درد همراه با زانوی پرانتزی

 

همراه با زانوی پرانتزی یا ژنو واروم درد زانو هم دارم

ممکن است شما بجز تغییر شکل پرانتزی که در زانو دارید دچار درد در ناحیه زانو هم باشید. زانو دردعلل بسیار متفاوتی دارد. پس متخصص ارتوپدی ابتدا علت ایجاد درد را بررسی میکند. سپس درمان درد زانو انجام می‌شود. اگر علت درد زانوی شما شروع آرتروز و ساییدگی در قسمت داخلی مفصل زانو ( قسمت داخلی مفصل زانو به قسمتی میگویند که به خط محوری بدن نزدیکتر است) باشد ممکن است عمل جراحی و اصلاح شکل زانو به شما کمک کند.

در بعضی از افراد و معمولاٌ در سنین بعد از 30-20 سالگی مفصل زانو شروع به سائیدگی میکند. این ساییدگی در بعضی اوقات محدود به قسمت داخلی زانو است و قسمت خارجی آن تقریباٌ سالم باقی میماند. این بیماران معمولاٌ از درد در قسمت داخلی مفصل زانو ناراحت هستند. متاسفانه این عارضه در بسیاری اوقات پیشرونده بوده و بتدریج شدت سائیدگی و درد بیشتر شده و ممکن است تمام مفصل زانو درگیر شود. اگر این عارضه همراه با پای پرانتزی به علت ژنو واروم باشد عمل جراحی و اصلاح پای پرانتزی ممکن است به بیمار کمک کند.

کمک این جراحی اینست که با اصلاح ژنوواروم نیروی وزن که تا قبل از جراحی بیشتر به قسمت داخلی مفصل زانو اعمال میشد بطور مساوی بین قسمت های داخل و خارج زانو تقسیم شده و فشار به قسمت داخلی کمتر میشود. این کاهش فشار دو منفعت دارد. یکی اینست که درد بیمار کاهش میابد و دیگر اینکه از سرعت پیشرفت ساییدگی مفصل کاسته میشود. دقت کنید از سرعت پیشرفت کاسته میشود یعنی ممکن است ساییدگی کامل را 15-10 سال به عقب بیندازد و این به معنای آنست که بیمار میتواند سالهای بیشتری از مفصل طبیعی خودش استفاده کند و دیرتر مجبور میشود عمل جراحی تعویض مفصل زانو را انجام دهد.

 

آیا ممکن است شکل پرانتزی در زانو بتدریج موجب سائیدگی و آرتروز زانو شود

من فعلا زانوی پرانتزی دارم ولی دردی در زانو ندارم. آیا ممکن است با جراحی پیشگیرانه ژنوواروم، جلوی ایجاد آرتروز و ساییدگی زانو در آینده را گرفت. مشخص نیست. بعضی این عقیده را مطرح میکنند ولی هنوز کسی بطور قطع آنرا اثبات نکرده است.

 

 

منبع: وبلاگ دکتر فروغ

 

آیا زانوی پرانتزی من نیاز به عمل جراحی دارد؟

        

در حالت عادی وقتی سر پا مستقیم می ایستید و مچ پاهایتان را به هم میچسبانید زانوهایتان هم در کنار یکدیگر قرار گرفته و فاصله کمی با هم دارند. گاهی این فاصله زیاد میشود و به نظر میرسد کل اندام های تحتانی چپ و راست بصورت دو پرانتز ( ) در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. معمولاٌ به این تغییر شکل اندام، زانوی پرانتزی میگویند. ولی علت زانوی پرانتزی چیست.

شایعترین علت زانوی پرانتزی انحراف قسمت بالایی استخوان درشت نی است که به آن ژنو واروم Genu varum میگویند. در این عارضه تنه استخوان درشت نی به خط محوری بدن نزدیکتر میشود به عبارت دقیقتر هرچه از بالای استخوان درشت نی یا تیبیا به سمت پایین تر میاییم، میبینیم استخوان به خط محوری بدن نزدیکتر شده است. البته گاهی علت زانوی پرانتزی در تغییر شکلی است که در قسمت های پایینی تنه استخوان ران ایجاد میشود.

 

آیا زانوی پرانتزی من نیاز به عمل جراحی دارد

اگر تنها مشکل شما شکل زانو است جواب منفی است. شما نیاز به جراحی ندارید. اگر تغییر شکل زانوی شما همراه با درد زانو است ممکن است نیاز به جراحی داشته باشید. بگذارید قدری بیشتر مسئله را باز کنیم.

ممکن است تنها مشکل شما این باشد که از شکل پرانتزی زانوی خود ناراحت هستید ( درست مثل کسی که از شکل بینی خود ناراحت است). در این صورت جراحی اصلاح شکل زانو، برای شما حکم یک عمل جراحی زیبایی را دارد. البته در این صورت میتوانید به تصمیم خودتان از پزشک ارتوپد بخواهید زانوی شما را جراحی و صاف کند ولی باید بدانید این کار عاری از خطر نیست.

احتمال بروز مشکلات در این جراحی خود خواسته بیش از یک عمل جراحی زیبایی بینی است. این عمل جراحی، یک عمل نسبتاٌ بزرگ است و احتمال خطراتی مانند عفونت محل عمل، شکستگی استخوان، جوش نخوردن یا دیر جوش خوردن محل جراحی، آسیب به عروق یا اعصاب ناحیه عمل، لخته شدن خون در عروق ساق و یا ایجاد زانو درد بعد از جراحی وجود دارد.

 

منبع: وبلاگ دکتر فروغ

روش های درمان زانوی پرانتزی

1. تصحیــح راه رفتن به صورتی که پنجه مستقیم و در مسیر خط پیشرفت قرار گیرد.
2. زمان راه رفتن زانوها را بهم نزدیک کنید.
3. زانوها در زمان نشستن بهم نزدیک کنید و یا ببندید.
4. ماساژ با روغن زیتون،روغن با بونـه،روغن گردو،روغن بادام تلخ،که مقداری گرم شده باشد صبح و شب.
5. پیاده روی در مسیرمناسب با کفش مناسب تا بهبودی عارضه
6. تقویت عضلات ساق،زانو،ران،کمـر
8. راه رفتن در استخر آب گرم در هفته حداقل دو روز
9.کاهش هرگونـه فشاری از روی سیستم عصبی و بدنـی.
10- پرهیز از نشستن در وضعیت چهار زانو

11- تصحیح کفش و تعویض کفشهایی که سائیدگی جانب خارجی آنها بیشتر از حد معمول است.

نمونه تمرینات کششی:
1)در حالی که رو به شکم خوابیده اید مچ پا را به خارج چرخانده و زانو را راست کنید تا قسمت داخلی ران تحت کشش قرار گیرند.

 2)در وضعیت ایستاده در کنار میز از پهلو قرار گیرید و به ترتیب یک پا را به طور مستقیم بالای آن بگذارید. سپس پای تکیه را دورتر نگه دارید و با تنه به طرف پایی که روی میز قرار دارد ، خم شوید.
3)در وضعیت نشسته با گرفتن مچ پا آن را به حالت چرخش به خارج ببرید.
4)در وضعیت نشسته به حالت قورباغه با کمک دستها، تنه را از زمین جدا کرده و با فشار کنترل شده جانب داخلی ساق بر روی زمین به کشش عضلات داخلی زانو بپر دازید .
5)در وضعیت ایستاده قرار گیرید در حالی که پاها را از یکدیگر دور می کنید از ناحیه جانب داخلی مچ به زمین فشار آورید. می توان برای کمک به کشش ناحیه کشاله و داخلی ساق ، دست موافق پای تحت کشش را بر روی ناحیه خارجی ران در بالای مفصل زانو قرار داده و ران را به طرف داخل و پایین فشار آورید.


نمونه تمرینات تقویتی:

1)در وضعیت ایستاده یک توپ طبی یا وزنه متناسب را با کنار خارجی پا پرتاب کنید.
2)در وضعیت ایستاده پاها را به ترتیب از یکدیگر دور کنید. دست موافق پای دور شده با جلوگیری از دور شدن پامی تواند اعمال مقاومت کند.
3)در وضعیت ایستاده کنار دیوار با جانب خارجی ساق به دیوار فشار آورده و در دور کردن پاها از یکدیگر بکوشید.
 
4)در وضعیت دو به دو ، پهلو به پهلوی یکدیگر رانها را از ناحیه جانب خارجی به هم چسبانده و آنها را از یکدیگر دور کنید. جهت متوقف شدن رشد قد نیز بهتر است با پزشک متخصص غدد در این زمینه مشورت نمائید.


منبع: صداقت